ارائه جزئیات لایحه بودجه ۱۴۰۵، تغییرات اساسی در ساختار بودجه، تدابیر کنترلی نسبت به تورم، و طرح حمایت معیشتی دولت برای سال آینده.
مسعود پزشکیان در صحن علنی مجلس به تشریح لایحه بودجه سال ۱۴۰۵ پرداخت و اعلام کرد مجموع منابع و مصارف دولت در بودجه عمومی حدود ۵ هزار و ۹۵۰ میلیارد ریال خواهد بود. وی گفت امسال در تدوین بودجه با تفاوتهای چشمگیری نسبت به سالهای گذشته روبهرو شدیم؛ از جمله وقوع خشکسالی بزرگ، کاهش قیمت جهانی نفت و افت منابع مربوط به صادرات آن، و همچنین افزایش تحریمها توسط دشمنان که به فشارهای اقتصادی منجر شد. جنگی بزرگ با رژیمی متخاصم و قدرتهای خارجی نیز به کشور تحمیل شد، اما با همبستگی مردم، فداکاری نیروهای نظامی و هدایت رهبری این شرایط پشت سر گذاشته شد.
رئیسجمهوری اظهار داشت: ساختار قانون بودجه سال آینده نسبت به گذشته تغییر کرده و به صورت یک مرحلهای و بدون احکام و تبصرههای سالهای گذشته تقدیم مجلس شده است. دولت تلاش کرده تمامی فرآیندهای قانونی را لحاظ کرده و بودجه را به موقع ارائه کند تا امور جاری کشور دچار وقفه نشود. همچنین وظیفه مجلس را در کمک به تصویب مناسب قانون بودجه مهم دانست تا فعالیت کشور بر پایه نظم و قانون پیشرود.
پزشکیان افزود دولت تلاش کرده بودجه سال آینده بدون کسری باشد و فقط ۲ درصد به حجم آن اضافه شده است. در همین راستا، بسیاری از هزینههای دستگاهها کاهش یافته و برخی ردیفهای غیرضرور حذف شده است و از این پس تخصیص بودجه صرفاً بر اساس بودجهریزی عملیاتی خواهد بود. کاهش آتش تورم و کنترل نسبی گرانیها نیز از اهداف این بودجه انضباطی عنوان شد.
او با تأکید بر عدم افزوده شدن درآمدهای غیرواقعی و هزینههای قطعی به بودجه، گفت: با وجود رشد تنها ۲ درصدی بودجه، حقوق کارکنان ۲۰ درصد افزایش یافته و برای جبران فشار تورمی، معافیت مالیاتی افزایش پیدا کرده است تا کسانی که حقوق تا سقف ۴۰ میلیون تومان دارند، از مالیات معاف شوند. افراد با دریافتی بین ۴۰ تا ۹۳ میلیون تومان فقط ده درصد مالیات پرداخت خواهند کرد. همچنین بخش سوم متناسبسازی حقوق بازنشستگان در سال آینده اجرا میشود و متوسط رشد حقوق آنان به ۳۶ درصد میرسد.
به گفته رئیسجمهوری، امسال حدود ۶ میلیارد دلار صرف واردات بنزین شده و این میزان را ناپسند دانست. وی بر لزوم بهینهسازی مصرف بنزین و هدایت منابع به معیشت مردم تأکید کرد. او یادآور شد که سال آینده حدود ۸ میلیارد دلار برای ارز ترجیحی در نظر گرفته شده، اما با توجه به برابری قیمت کالاها با نرخ آزاد، پیشنهاد داده شده است این یارانهها مستقیماً به مردم پرداخت شود.
دولت طرح کالابرگ را با هدف حفظ ثبات قیمت اقلام اساسی ادامه میدهد تا تکانههای ارزی سفره خانوارها را کوچکتر نکند. پیشبینی شده است ۱۷۰ هزار میلیارد تومان از محل مالیات بر ارزش افزوده صرف معیشت مردم شود و بسیاری از کالاهای اساسی مانند برنج، مرغ و روغن و لبنیات از مالیات بر ارزش افزوده معاف هستند. همچنین دریافت ۲ درصد از مصارف دهکهای بالای درآمدی و انتقال آن به اقشار ضعیف در راستای تحقق عدالت اجتماعی صورت خواهد گرفت.
همچنین منابعی جهت افزایش پرداخت کارکنانی که از محل بودجه استانی حقوق میگیرند و کاهش فاصله حقوق بین استانها و مرکز پیشبینی شده است. اعتبارات کمیته امداد ۳۳ درصد و بودجه حمایت از سازمان بهزیستی ۳۹ درصد افزایش مییابد. برای مادران دارای فرزند متولد سال آینده، هر ماه ۲ میلیون تومان واریز خواهد شد. بودجه حمایت تغذیه کودکان زیر خط فقر با رشد ۴۶ درصد مواجه شده است.
بودجه دانشآموزان محروم بهویژه در سیستان و بلوچستان و مناطق کمتر برخوردار ۵۰ درصد افزایش یافته، تأمین شیر مدارس ۷۷ درصد و ایاب و ذهاب دانشآموزان در مناطق محروم ۴۸ درصد افزایش مییابد. بودجه بهداشت و درمان نیز رشدی ۴۶ درصدی خواهد داشت.
دولت برای طرحهای عمرانی ۶۰۰ هزار میلیارد تومان بودجه عمومی لحاظ کرده که معادل سال قبل است، اما با ابتکاراتی برای افزایش حجم سرمایهگذاریها اقدام کرده است. ۱۳۰ هزار میلیارد تومان از اموال مازاد دستگاهها تعیین و اجازه داده شده است این اموال برای تهاتر و تکمیل طرحهای نیمهتمام اولویتدار صرف شود. به عنوان نمونه وزارت علوم میتواند خوابگاهها و وزارت بهداشت بیمارستانها را از این طریق تکمیل کند.
مقرر شده است ۱۶۰ هزار میلیارد تومان از درآمد اختصاصی دستگاهها صرف طرحهای عمرانی شود. برای نخستین بار، ۲۵ هزار میلیارد تومان برای تأمین قیر در نظر گرفته شده و ۲.۱ میلیارد دلار از درآمد صادرات نفت برای تکمیل طرحهای ریلی و کریدورها اختصاص خواهد یافت. اتصال چابهار به زاهدان، سرخس، چشمهثریا و اروند از برنامههای مهم دولت بیان شد و افزایش ارتباط با همسایگان جهت ارتقاء تجارت دنبال میشود که رشد بیش از ۸۰ درصدی بودجه عمرانی را به همراه خواهد داشت.
به گفته رئیس دولت، تأمین انرژی پایدار برای افزایش تولید اهمیت زیادی دارد و حجم قابل توجهی از زمان دولت به پروژههای نفت و گاز برای جمعآوری گازهای مشعل و افزایش تولید اختصاص یافته است. حمایت از تولید انرژی خورشیدی نیز سرعت بیشتری نسبت به امسال خواهد گرفت تا مشکل تامین انرژی برای مردم و بخش تولید برطرف شود.
دولت شفافسازی منابع درآمدی خود را دنبال کرده و پیشبینی درآمدهای واهی ناشی از صادرات نفت یا مولدسازی را در لایحه بودجه لحاظ نکرده تا با کسری بودجه مواجه نشود. محاسبه دقیق پرداخت یارانههای نان و واردات بنزین به صورت ردیفهای مجزا ارائه شده است تا در صورت تصویب مجلس، این یارانهها مستقیماً به مردم برسد. اجرای این طرحها با همراهی مجلس، یارانهها را مستقیماً به خانوارها منتقل خواهد کرد تا مشکلات معیشتی مردم کاهش یابد.
با اشاره به آموزههای قرآنی تأکید شد که عدم رسیدگی دولت به نیازمندان و فقرا سرانجام به گرفتاری منجر میشود و وجود گرسنگی در کشوری دارای منابع عظیم نفت و گاز قابل قبول نیست. پزشکیان بیان داشت که مقدار قابل توجهی از یارانه انرژی مستقیماً به مصرفکنندگان پرمصرف میرسد؛ به طوری که یک باک بنزین میتواند ماهانه حدود ۸ میلیون تومان یارانه به یک خودرو اختصاص دهد و مصرف بالاتر منجر به دریافت یارانه بیشتر خواهد شد. در مورد گازوئیل هم وضعیت مشابه است و برخی مصرفکنندگان تا ۳۰ یا ۴۰ میلیون تومان یارانه گازوئیل دریافت میکنند.
وی افزود در این میان، عدهای از مردم همچنان با مشکلات جدی معیشتی، درمانی و رفاهی مواجهاند؛ وضعیتی که نتیجه تصمیمات طول سالیان گذشته از سوی دولتها و مجالس مختلف بوده است. انتظار میرود مجلس با تمرکز بر هزینههای عمومی و جمعی، چارچوبهای بودجه را عادلانه و اصلاحمحور تنظیم کند.
