آمار اتباع افغانستانی و ضوابط جدید اقامت و خروج آنها در کشور با جزئیات اعلام شد.
نادر یاراحمدی، رئیس مرکز امور اتباع و مهاجرین خارجی وزارت کشور، در روز دانشجو با اشاره به سالگرد تأسیس خبرگزاری دانشجویان، حضور خود را در مکانی دانست که به جستجوی حقیقت و آگاهی اختصاص دارد و وظیفه خود دانست به پرسشهای خبرنگاران پاسخ دهد.
براساس آخرین آمار، از ابتدای سال جاری و پس از اجرای طرح خروج اتباع غیرقانونی، یک میلیون و ۶۰۰ هزار نفر از اتباع افغانستانی از کشور خارج شدهاند. اگر این تعداد از کل جمعیت شش میلیون و ۱۰۰ هزار نفری اتباع افغانستانی کم شود، حدود چهار میلیون و ۵۰۰ هزار نفر باقی ماندهاند، اما با توجه به حضور جمعیتی بین ۴۰۰ تا ۵۰۰ هزار نفر به شکل شناور، میانگین جمعیت اتباع افغانستانی حاضر در کشور به تقریباً پنج میلیون نفر میرسد.
به گفته یاراحمدی تا پایان شهریور ماه ورود غیرمجاز اتباع افغانستانی کم بوده، اما از مهرماه این آمار افزایش پیدا کرده است. وی تأکید نمود بخشی از اتباع طرد شده دوباره به کشور بازگشتهاند. همچنین کشورهای مختلف برای جلوگیری از ورود اتباع غیر مجاز، موانع مصنوعی متعددی ایجاد کردهاند اما ورود غیرقانونی به صفر نمیرسد و باید در سطحی کنترل شود که مشکلآفرین نباشد.
در خصوص سایر اتباع مقیم در کشور، تعداد اتباع عراقی بیش از ۷۰۰۰ نفر اعلام شد که در مقایسه با جمعیت پنج میلیون نفری اتباع افغانستانی، رقم بسیار پایینتری است. همچنین جمعیت اتباع پاکستانی مجاز و غیرمجاز نسبت به دو کشور مذکور کمتر است.
بیشترین ورود اتباع مجاز و غیرمجاز به کشور از مرزهای شرقی انجام میشود. در غرب اما، به علت لغو روادید برای کشور عراق ورود و اقامت عراقیها به کشور با سهولت بیشتری امکانپذیر است و این افراد چندین بار در سال قادر به تردد هستند و حساسیت خاصی نسبت به خروج و ورود آنها وجود ندارد.
درباره سابقه اجرای طرح وزارت کشور برای خروج اتباع غیرمجاز، وی توضیح داد که سال گذشته اعلام شد از ۳۰ اسفندماه سال ۱۴۰۳ برگههای سرشماری اتباع افغانستانی فاقد اعتبار است. اگرچه این اعتبار در دو سال گذشته تمدید شده بود، اما از اول فروردین ۱۴۰۴ این برگهها دیگر اعتبار نداشته و تمامی افراد دارای برگه سرشماری باید به دفاتر خدمات و اشتغال اتباع خارجی مراجعه کرده و زمان خروج آنها تعیین میشود. اولویت خروج با افراد مجرد دارای برگه سرشماری تعیین شد و خانوادههای دارای فرزند دانشآموز تا پایان سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۳ اجازه اقامت گرفتند و سپس برگه بازگشت برای آنها صادر شد.
همچنین رئیس مرکز امور اتباع و مهاجرین خارجی گفت ۷۵ درصد از افغانهای غیرمجاز که برای خروج درخواست دادند، خانوار و خودمعرف بودند و استقبال بالایی داشتند، اما برخی نیز با ممانعت دستگیر و طرد شدند. با آغاز جنگ ۱۲ روزه، تقاضا برای برگشت اتباع به مراکز بازگشت افزایش یافت و طی پانزده روز شرایط مدیریت شد.
وی افزود: دو میلیون و ۳۳ هزار نفر از اتباع افغانستانی دارای برگه سرشماری بودند که بیش از نیمی از آنها تعیین تکلیف شده و از کشور خارج شدند. اما برخی به دلایل خانوادگی از جمله ازدواج، یا عضویت در دولت سابق کشور افغانستان و خطر جانی، استثنا و امکان دریافت اقامت کوتاهمدت را به دست آوردند تا تکلیفشان طی سال جاری و سال آینده مشخص شود.
در حال حاضر روزانه بین ۲۵۰۰ تا ۳۰۰۰ نفر از اتباع افغانستانی غیرمجاز در قالب طرح وزارت کشور از ایران خارج میشوند. افرادی که تاکنون اقدام نکردهاند نیز باید تعیین تکلیف شوند و روزانه بخشی از آنها در جریان این روند دستگیر و تعیین وضعیت میشوند.
طبق اعلام مسئول مرکز امور اتباع، آمار خروج اتباع افغانستانی در سال جاری بیسابقه بوده و همه دستگاههای مربوطه در این اقدام همکاری کردهاند. این روند هم به بهبود خدماترسانی به اتباع مجاز کمک میکند و هم حقوق آینده افرادی که تعیین وضعیت شدهاند را تضمین میکند.
در خصوص برنامه وزارت کشور برای اتباع غیرقانونی باقیمانده، صدور گذرنامههای الکترونیک برای کسانی که قانونی ساکن کشور بودند و دارندگان گذرنامه خانواری در دستور کار قرار دارد. قرار است گذرنامههای دستنویس خانواری اتباع افغانستانی به گذرنامه الکترونیک تبدیل شود و هر فرد گذرنامه جداگانه دریافت کند. اولویت صدور گذرنامه با افراد قانونی و دارندگان گذرنامه خانواری خواهد بود و اتباع غیرقانونی در اولویت سفارتخانه قرار ندارند.
مهلت اعتبار گذرنامههای خانواری اتباع افغانستانی نیز تمدید شده و تا خرداد ۱۴۰۵ فرصت دارند که برای دریافت گذرنامه جداگانه اقدام کنند. اتباع افغانستانی دارای برگه سرشماری که هنوز در کشور اقامت دارند، باید به کشور خود برگردند، گذرنامه دریافت و ویزا بگیرند و سپس با شرایط خاص و محدود به ایران بازگردند. همچنین صدور گذرنامه و ویزای یکروزه برای این افراد امکانپذیر نیست.
یاراحمدی اعلام کرد که در ایران برخلاف برخی کشورهای دیگر، اتباع خارجی غیرقانونی در اردوگاه نگهداری نمیشوند و با مردم زندگی میکنند، اما رعایت قانون اقدامی اساسی و در بلندمدت به نفع همه خواهد بود.
درباره ورود گردشگران افغانستانی اعلام شد که حضور آنها بسیار محدود و قابل شمارش است. عمده افرادی که وارد کشور میشوند برای کار میآیند و قوانین ویژهای نیز برای ویزای درمانی و تحصیلی وجود دارد. در حال حاضر، از میان ۶۰ هزار دانشجوی خارجی ساکن ایران، ۲۰ هزار نفر از اتباع افغانستانی هستند. همچنین، افرادی که پیشتر با ویزای گردشگری وارد و به فعالیت کاری مشغول شدند، باید برای دریافت ویزای کار اقدام کنند.
