آلودگی هوا و تردد خودروهای فرسوده در تهران با آمار بالای تخلفات معاینه فنی، به نگرانی جدی برای سلامت عمومی شهروندان تبدیل شده است.
در پی افزایش آلایندگی در پایتخت، دادههای پلیس راهنمایی و رانندگی تهران بزرگ حاکی از آن است که طی هفت ماه نخست سال جاری بیش از ۴۹۶ هزار تخلف نداشتن گواهی معاینه فنی معتبر برای خودروها ثبت شده و علاوه بر آن، ۲۴ هزار خودروی دودزا اعمال قانون شدهاند. این موضوع بر اهمیت نگهداری فنی مناسب خودروها توسط مالکان تأکید دارد و لزوم توجه جدیتر رانندگان را گوشزد میکند.
طبق مقررات جاری، خودروهای سواری شخصی صفر کیلومتر تا چهار سال پس از تولید، نیازی به انجام معاینه فنی ندارند. بنابراین خودروی تولید شده در سال ۱۴۰۱ تا پایان ۱۴۰۵ از آزمون معاف است و باید از سال ۱۴۰۶ هر سال برای اخذ گواهی اقدام نماید. اما خودروهای عمومی شامل تاکسی، اتوبوس، مینیبوس و وانت موظفند از ابتدای تولید، هر شش ماه یک بار مورد معاینه فنی قرار گیرند.
در مراکز معاینه فنی، خودروها از منظر فنی، ایمنی و سطح آلایندگی با تجهیزات تخصصی و دقیق کنترل میشوند. مهمترین آزمونهای انجام شده عبارتند از:
- آزمون آلایندگی: اندازهگیری میزان منواکسیدکربن و هیدروکربن در گازهای خروجی اگزوز
- بررسی سیستم ترمز: کنترل عملکرد ترمزهای جلو، عقب و ترمز دستی
- تست کمکفنر و سیستم تعلیق: ارزیابی تعادل خودرو و جذب ضربات
- بررسی سیستم فرمان: سنجش نرمی، دقت و عدم وجود لقی در فرمان
- کنترل چراغها و تجهیزات ایمنی: بررسی نور بالا، نور پایین، راهنما، چراغ ترمز و بوق
- شناسایی نشتی مایعات: ارزیابی عدم وجود نشتی روغن، سوخت یا آب
- بررسی لاستیکها: سنجش عمق آج و سلامت ظاهری تایرها
- ارزیابی بدنه و شیشهها: اطمینان از سلامت اجزای ظاهری مرتبط با ایمنی
در صورت تأیید موفقیتآمیز تمامی مراحل، برگه معتبر معاینه فنی صادر و برچسب مخصوص روی شیشه خودرو نصب میشود.
خودروهای دودزا معمولاً به دلیل نقصهایی همچون خرابی سیستم احتراق، فیلتر هوا یا انژکتور، دوده و ذرات آلاینده زیادی را وارد هوا میکنند. فعالیت این خودروها در سطح شهر باعث تشدید آلودگی و تهدید سلامت عمومی میشود. بر اساس اعلام پلیس راهور تهران بزرگ، در هفت ماه ابتدایی سال جاری بیش از ۲۴ هزار خودروی دودزا شناسایی شده و با آنها برخورد قانونی صورت گرفته است.
برای مالکان خودروهایی که فاقد معاینه فنی یا دارای آلودگی دودزا هستند، مقررات ویژهای اعمال میشود. چنانچه خودرویی در حالت تردد فاقد معاینه فنی و به عنوان دودزا شناسایی شود، هر ۲۴ ساعت یک بار مشمول جریمه میشود. مبلغ جریمه نداشتن معاینه فنی در خودروهای عادی ۱۰۰ هزار تومان است، اما اگر خودرو دودزا باشد این رقم به ۲۰۰ هزار تومان افزایش مییابد. مالک خودرو پس از دریافت جریمه تا پایان همان روز، زمان دارد که نقص فنی را برطرف کند و در این بازه زمانی جریمه مجددی برای همان روز دریافت نمیکند.
با مراجعه منظم به مراکز معاینه فنی و برطرف کردن ایرادات احتمالی، رانندگان میتوانند از جریمههای روزانه پیشگیری کرده و نقش مهمی در کاهش آلودگی هوا و افزایش ایمنی تردد ایفا نمایند.
