قبوض برق به صورت الکترونیکی صادر و از طریق پیامک اطلاعرسانی میشوند و مشترکان میتوانند جزئیات کامل آن را با استفاده از برنامه «برق من» مشاهده کنند.
از سال ۱۳۹۸، قبوض کاغذی برق حذف شده و اطلاعرسانی به مشترکان از طریق پیامک انجام میشود. با این وجود، قبوض برق همچنان به طور کامل تولید میشود و مشترکان قادرند با مراجعه به لینک ارسالشده در پیامک یا استفاده از نرمافزار «برق من»، نسخه کامل قبض برق را مشاهده، بررسی و همچنین چاپ کنند.
قبضهای الکترونیکی برق اطلاعات بیشتری نسبت به مبلغ پرداختی در اختیار مشترکان قرار میدهد و نقش یک کارنامه مصرف برای هر خانوار را ایفا میکند. در بخش سمت راست قبض، اطلاعات ثابت مشترک درج شده که شامل نام و نشانی، نوع تعرفه (خانگی)، آمپراژ، منطقه برقرسانی و مشخصات اشتراک است و این دادهها طی دورههای مختلف تقریباً تغییری نمیکند.
در بخش میانی قبض برق، میزان مصرف برق مشترک و مقایسه آن با الگوی مصرف مشخص میشود. عدد قرائتهای قبلی و جدید کنتور در این بخش ثبت و اختلاف آنها، مصرف برق دوره را نشان میدهد. سپس مصرف دوره بر تعداد روزهای دوره تقسیم شده و میانگین مصرف ماهانه به دست میآید. این رقم با الگوی مصرف مقایسه میشود تا جایگاه مصرف مشخص شود.
الگوی مصرف مبنای اصلی محاسبه قبوض برق است. در صورت مصرف کمتر از الگو، بیشترین تخفیف اعمال میشود، اما با افزایش مصرف بیش از الگو، تعرفهها به شیوه پلکانی و با ضریب بالاتر محاسبه میشود. این پلهها شامل:
- مصرف تا الگو با کمترین نرخ
- مصرف بین الگو تا ۱.۵ برابر الگو با نرخ بالاتر
- مصرف یک و نیم تا ۲.۵ برابر الگو با ضریب سنگینتر
- مصرف بیش از ۲.۵ برابر الگو با بالاترین ضریب
با این ساختار ممکن است مصرف برق یک خانوار پرمصرف چند برابر یک خانوار کممصرف شود و حتی نرخ هر کیلوواتساعت برای آن تا چندین برابر افزایش پیدا کند. این شیوه تعرفهگذاری با هدف مدیریت مصرف و تشویق به رعایت الگوی مصرف به کار گرفته میشود.
همچنین برای مشترکانی که کنتور هوشمند دارند، مصرف برق در ساعات کمباری، میانباری و اوجباری به صورت جداگانه در قبض نمایش داده میشود؛ موضوعی که به مدیریت دقیقتر مصرف انرژی کمک میکند.
در ستون انتهایی قبض برق، تنها هزینه انرژی مصرفشده ثبت نمیشود بلکه مجموعهای از آیتمهای قانونی تعیینشده بر اساس قوانین بودجه و مقررات لحاظ شده است که شامل موارد زیر میشود:
- هزینه انرژی مصرفی برپایه پلکان تعرفه
- آبونمان بابت خدماتی مانند قرائت کنتور و نگهداری شبکه
- هزینه سوخت نیروگاهی بسته به میزان مصرف و نوع تعرفه
- بیمه مشترکان برای جبران خسارت حوادثی مانند آتشسوزی یا انفجار
- بیمه حوادث همگانی برای حمایت در برابر بلایای طبیعی همچون زلزله و سیل
- عوارض برق معادل ۱۰ درصد هزینه انرژی ویژه توسعه برق روستایی و انرژیهای تجدیدپذیر
- مالیات بر ارزش افزوده
- تعدیل دیرکرد یا تشویق خوشحسابی وابسته به زمان پرداخت قبض
- تسویه بدهی یا بستانکاری دوره قبل، اگر وجود داشته باشد
بخشی از این مبالغ، بصورت مستقیم به خزانه یا صندوقهای قانونی واریز میشود و شرکت توزیع برق هیچ گونه دخل و تصرفی در آن ندارد.
کلید مدیریت هزینه برق، رعایت الگوی مصرف است؛ هرچه مصرف خانوار به این الگو نزدیکتر باشد، رقم قبض کاهش مییابد. استفاده از برنامه «برق من» به مشترکان امکان پایش، مقایسه و تصمیمگیری آگاهانه در زمینه مصرف انرژی را میدهد.
